Како Русија ги спроведува своите хибридни војни

Европските разузнавачки агенции го реконструираа системот што го користеше Москва во последните години за дестабилизација на континентот – сеопфатна хибридна кампања што ги комбинира најевтините и најскапите методи на субверзија со цел да се поткопа западната поддршка за Украина и да се наруши европската кохезија.

Обемот на кампањата го потврди и Полската агенција за внатрешна безбедност (ABW), која објави дека спровела повеќе контраразузнавачки истраги во претходните две години отколку во сите претходни три децении, припишувајќи го ова на „зголемената активност на руските и белоруските разузнавачки служби“.

Големината на рускиот апарат дополнително ја илустрираше директорот на германската разузнавачка служба, Мартин Јагер, на Минхенската безбедносна конференција во февруари 2026 година. „Москва денес има 60.000 разузнавачки персонал низ целиот свет, не сметајќи ги информаторите“, рече тој.

Во центарот е модел што аналитичарите почнаа да го нарекуваат еднократни агенти – аматери кои се регрутираат преку реклами на платформата Телеграм од претежно руски и белоруски говорни области, но и украински.

Економската логика е едноставна. „Исклучително е евтино, тешко е да се докаже, а досегот може да биде огромен“, изјави анонимен полски безбедносен службеник за „Њујоркер“.

Илустративен пример за овој модел е пожарот во трговскиот центар „Меривилска 44“ во Варшава пред две години, кој уништи речиси 1.400 продавници.

По една година истрага, премиерот Доналд Туск објави заклучок кој не остави простор за толкување: „Со сигурност знаеме дека пожарот е нарачан од руските тајни служби“.

Тројца Украинци кои учествуваа во операцијата беа осудени на затворски казни во октомври 2025 година. Истрагата е сè уште во тек, директниот сторител на палењето сè уште не е идентификуван, а уште двајца Украинци се обвинети за улога во нападот.

Посложена архитектура

Но, ABW предупредува дека Русија брзо гради посложена архитектура од 2024 година. Моделот на агенти за еднократна употреба е надополнет со таканаречени саботерски ќелии, структурирани по линиите на организираниот криминал, со јасна поделба на улогите и претпочитање на поранешни војници, полицајци или платеници од паравоени организации како што е групата „Вагнер“.

Истражувачот Аркадиуш Ницио, кој ги следи руските операции во Европа, ја опишува еволуцијата како комплементарна – агентите едно време ја тестираа отпорноста на државата, додека професионалните саботери преземаат посложени цели.

Таа низа беше илустрирана со експлозијата на железничката пруга Варшава-Лублин во ноември 2025 година, во она што Туск го нарече „невиден чин на саботажа“. Двајца украински државјани идентификувани како сторители веднаш избегаа во Белорусија.

Есента 2025 година донесе и бран на нарушувања на воздушниот простор. Само во септември, дваесет руски беспилотни летала го нападнаа полскиот воздушен простор, а три руски ловци МиГ-31 го нарушија естонскиот воздушен простор 12 минути, што ги натера двете влади да започнат консултации според Член 4 од Северноатлантскиот договор.

Целни избори: Операции за влијание во Полска

Паралелно со физичките напади, имаше и операции на влијание. Пред претседателските избори во Полска во 2025 година, министерот за дигитални работи Кшиштоф Гавковски рече дека инциденти поврзани со критична инфраструктура се евидентираат секоја минута, додавајќи дека ниедна друга земја во Европската Унија не се соочува со споредлив притисок.

Мрежа од ботови работеше на платформата Икс, белоруското државно радио емитуваше на полски јазик и промовираше маргинален проруски кандидат; истражувачката организација Alliance4Europe објави дека безброј пропагандни канали на ТикТок беа вклучени во кампањата, но платформата не одговори сè до една недела пред изборите.

Според опозицијата, токму поради таквата акција изборите дадоа резултат што делумно беше во корист на Русија: конзервативниот историчар Карол Навроцки, кој беше поддржан од десничарската партија Право и Правда, го победи прозападниот градоначалник на Варшава, Рафаел Тржасковски, со 50,89 наспроти 49,11 проценти од гласовите.

Иако Навроцки потврди дека сака продолжување на полската поддршка за Украина бидејќи „Русија е најголемата закана за целиот регион“, тој експлицитно се спротивстави на забрзаниот пат на Киев кон НАТО и ЕУ.

Аналитичкиот центар GLOBSEC оцени дека многу обиди за дезинформација на Кремљ не успеале поради силниот јавен консензус. Според истражувањата, дури 86 проценти од Полјаците ја сметаат Русија за закана, што е највисоко ниво во регионот. Но, руската пропаганда наоѓа поплодна почва во прашањата што го делат општеството, особено ставовите кон украинските мигранти и финансирањето на војната.

Европски одговор

Европската Унија одговори со систематски мерки.

Во април 2025 година, Комисијата ја започна стратегијата ProtectEU, која за првпат ги интегрира заштитата на критичната инфраструктура, кибер безбедноста и борбата против дезинформациите во единствена рамка, експлицитно именувајќи ја Русија како актер кој води „хибридна онлајн и офлајн кампања“ против ЕУ.

Една година подоцна, Советот на ЕУ усвои заклучоци со кои ги осудува хибридните активности на Русија – саботажи, кибер напади и манипулација со информации – како дел од координирана кампања насочена кон поткопување на демократските темели на Унијата.

До април 2026 година, рестриктивните мерки се однесуваат на вкупно 69 лица и 19 субјекти, вклучувајќи ја и медиумската платформа Euromore, која „ги зајакнува и легитимира руските наративи и дезинформации насочени кон европската публика“.

Холандскиот меѓународен центар за борба против тероризмот (ICCT) објави дека Русија планирала или извршила најмалку 151 документирани непријателски операции во Европа од почетокот на инвазијата. Само во Германија, во 2025 година се регистрирани 320 сомнителни обиди за саботажа.

Русите нема да се откажат

Бројот на хибридни инциденти е намален во споредба со рекордната 2024 година, но според истражувачот Барт Шурман од Универзитетот Лајден, ова не е знак на повлекување, туку факт дека европските агенции стануваат поефикасни во неутрализирањето на операциите.

„Хибридните операции се во тек низ целата Европска Унија и Москва сигурно никогаш нема да се откаже од нив“, предупредува Шурман.

Истражувачот Ницио вели дека веќе е во тек засилена операција поврзана со парламентарните избори во Полска следната година. Тој проценува дека постои голема можност за формирање на крајно десничарска влада со антиукраинска и антиевропска програма, сценарио што го опишува како геополитички пресврт и „сон за Русија“.

Агентите за еднократна употреба беа евтиниот прв бран, саботерски ќелии се вториот, поскап бран, а третиот – трпеливо инвестирање во политичкиот и информативниот екосистем – само што се оформува.

Европската разузнавачка заедница го разбира тој механизам подобро денес отколку порано. Но, разбирањето на механизмот и можноста да се запре се две сосема различни работи.

The New Yorker

МИА